Dijital çağın yeni nesil dergileri
8.5.2018 20:27:00

 

Değişen ve gelişen dünyada yazılı materyallerin yerini artık internet mecrası doldurmaya başladı. Dijital çağın önemi gittikçe artarken bu döneme ayak uyduramayan alanlara ilgi azalıyor. Bireyler artık sayfalara dokunmadan kağıdın kokusunu almadan gazete, dergi, kitap okumaya başladı. Peki ortam böyleyken çocuklarımızın öğretim hayatına, kişisel becerilerine katkı sağlayan ve dünyalarını renklendiren çocuk dergileri kendilerine bir yer bulabiliyor mu? Çocuk Dergiciliği temasıyla kapılarını açan Uluslararası Dergi Fuarı'nı fırsat bilip yayıncılara, edebiyatçılara bu soruyu sorduk.

  • MERVE YILMAZ ORUÇ

 

Geçmişi 1860'lı yılların sonuna dayanan çocuk dergileri; içerik, dil, konu ve görsellik bakımından gelişerek günümüzde de çıkmaya devam ediyor. Geçmişte çocukların eğitimine büyük katkı sağlayan dergiler, bugün dijitalleşen dünyada yeni nesil çocukların ilgisini çekmeye ve onları bir yerden yakalamaya çalışıyor. 

Çocuk dergileri; toplumsal değerleri öğreten, içindeki masallarla, resimlerle merak duygusunu uyandıran, araştırmaya ve incelemeye sevk eden, okuma alışkanlığı kazandıran, bilişsel ve zihinsel anlamda eğitici mecralardan biri. Bu anlamda çocuk dergilerinin yaşa uygun olarak hazırlanması ve görsellerinin dikkatli bir şekilde seçimi büyük önem arz ediyor. Dergileri sadece çocukların değil ebeveynler, öğretmenler ve çocuklarla ilgili herkesin yakından takip etmesi gerekiyor.  

FUAR TEMASI ‘ÇOCUK DERGİCİLİĞİ' 

Bu yıl dokuzuncusu düzenlenecek Uluslararası Dergi Fuarı da bu konuya dikkat çekmek için ana temasını "Çocuk Dergiciliği" olarak belirledi. Türkiye Dergiler Birliği (TÜRDEB) ve Dünya Dergiler Birliği (World Periodical Union -WPU) tarafından 8-13 Mayıs tarihleri arasında Sirkeci Garı'nda düzenlenecek fuara bu yıl kültür, sanat, çocuk, mizah, tarih, edebiyat, ekonomi, gençlik gibi alanlarda, yurt içi ve yurt dışı olmak üzere yaklaşık 500 dergi katılacak. 

Geçtiğimiz günlerde yapılan fuarın basın toplantısına katılan Türkiye Dergiler Birliği (TÜRDEB) Başkanı Asım Gültekin, çocukların günümüzde sanal alanla çok yoğun ve iç içe olduklarına dikkat çekti. Gültekin, "Çocukların internette bir siteyi takip etmekten öte bir dergi takip ediyor olması bizim için önemli. Çocuk dergiciliğini, çocuklarımızın geleceğine yatırım olarak görüyoruz. Çocuklarımızın kendi dergilerini kendilerinin çıkarmasını istiyoruz." şeklinde konuştu.      

NESİLDEN NESİLE DERGİLERİN TARİHİ

Ülkemizde basılan ilk çocuk dergisi, 1869'da yayımlanan Mümeyyiz adlı dergidir. Derginin içeriği daha çok çocukların eğitimi ve terbiyesi üzerine. 1875'de yayına başlayan Sadaka'da ise yabancı dilden çevrilmiş yazılar, küçük hikayeler ve atasözleri yer alır. Dönemin dergilerinde genellikle ahlaklı ve çalışkan çocuk yetiştirme ile ilgili bilgiler yer alır. Çocuk Yurdu, Türk Yavrusu, Çocuk Duygusu, Çocuk Bahçesi 1910'lu yılların en bilinen dergileridir. Cumhuriyet'in ilanı ve 1928'deki Harf Devrimi'yle birlikte çıkan dergilerde vatan sevgisi ve milli bilincin güçlenmesi yönünde bir yayın çizgisi sürdürülür. Latin harfleriyle basılan Musavver Çocuk Postası (1923), Yeni Yol (1923), Haftalık Resimli Gazete (1924) gibi dergiler yeni yazının öğrenilmesinde kolaylık sağlamayı amaçlar. 1950'lilerde renklenen dergilere artık çizgi romanlar konuk olur. Yakın dönem çocuk dergiciliğinin önemli kilometre taşlarından biri olan Doğan Kardeş en etkili yayınlardan biridir. 1977 yılında çıkarılan Milliyet Çocuk dergisi pek çok çizgi romanı sayfalarında ağırlar. Yavrutürk, Doğan Kardeş, Türkiye Çocuk gibi dergiler de yayınlandıkları dönemde çocukların hayatında son derece belirleyici olur. 

BUGÜNÜN ÇOCUK DERGİCİLİĞİ DÜNE NAZARAN DAHA İYİ

Erol Erdoğan

Minika Çocuk Dergisi Yayın Danışmanı 

Çocuk dergiciliğinin düne nazaran daha ileri seviyede olduğunu vurgulayan Erol Erdoğan, pedagoji, yayıncılık ve teknolojinin gelişimi, sanat ve edebiyat ile olan ilişkimizin yoğunlaşmasıyla çocuk dergiciliğinin dünyada ve ülkemizde geliştiğini kaydediyor. Erdoğan, "Eskiye göre daha çok çocuk dergisi var. Yayınların muhtevası ve tasarımı da çocuğu daha fazla yakalıyor. Çizerlerimiz sayıca arttığı gibi nitelik olarak da çeşitlendi. Çocuklar için yazan kalemlerimiz çoğaldı" diyor.

Çocuk dergisi okurları arasında yetişkinlerin de bulunduğunu belirten Erdoğan, çocukların dergilere ulaşımında aile ve okulun önemli bir aracı olduğunu söylüyor. Okul öncesine ve ilkokul seviyesine hitap eden çocuk dergilerinin daha fazla ilgi gördüğünü kaydeden Erdoğan, derginin hediyeli olup olmaması, fiyatı, yayın periyodu, reklamının da satış rakamlarını etkilediğini söylüyor. 

Çocuk dergiciliğinin oyuncak sektörü ve dijital sektörle birlikte bir sentez oluşturmaya başladığına dikkat çeken Erdoğan, "Mecra, araç, platform değişse de muhteva kendini yeni bir zeminde korur ve yeniden üretir. Dijital mecrada çocuğa göre ürünler oluşturmaya daha fazla geç kalmamalıyız ama baskılı çocuk dergiciliğinde de nitelik arayışımızı devam ettirmeliyiz" diyor. 

"DİJİTAL ÇAĞDA ÇOCUK DERGİLERİ KENDİNE BİR YER BULDU"

Fatma Hazan Türkkol

TRT Çocuk Dergisi Yazarı

TRT Çocuk Dergisi yazarı Fatma Hazan Türkkol, eskinin didaktik direkt mesaj veren metinlerinin dergilerde artık tercih edilmediğini söylüyor ve ekliyor, "Artık önemli olan okuru genel bir ‘iyilik' felsefesi hakkında düşünmeye sevk etmek. Bunu çizimlerde de görebiliyoruz. Bir süredir çocuk çizerleri ile yetişkin çizerleri ayrıştı. Yaş grupları ve onların gündemleri çizimleri ve renkleri belirliyor. Bu açıdan çocuk dergiciliğinin de değişime ayak uydurma çabası var." Basılı dergi içeriklerinin bir kısmıyla dijital olarak da çocukların dünyasında yer aldığına dikkat çeken Türkkol, "Bazı bölümler, bulmacalar, boyamalar, oyunlar dergilerin dijital ortamlarında güncelleniyor. Çocuk dergileri var olmak için hem dijital hem baskı hem de pratik ayağını birlikte götürmek zorundalar" diyor. Dergilerin çocukların gelişimine destek verdiğini belirten Türkkol, dergilerin bir  ay gibi bir zamanda yavaş yavaş tüketildiğini ve televizyon dışında bir mecrada farklı karakterlerle karşılaşmaları, bir metni birden fazla kez okuyabilmeleri gibi sebeplerden dolayı önemli olduğunu söylüyor. Türkkol, çocuk dergilerinde okurları dünya, insanlar, bilimsel gelişmeler hakkında düşünmeye sevk edecek metinlerin yer alması gerektiğine dikkat çekiyor.

ASLIMIZA SADIK KALARAK AYAK UYDURMALIYIZ

Hatice Özdemir Tülün

TRT Çocuk Dergisi Genel Yayın Yönetmeni

Yeni neslin algılarına ve ilgi alanlarına göre çocuk dergilerinin içeriklerinin hazırlandığına dikkat çeken TRT Çocuk Dergisi Genel Yayın Yönetmeni Hatice Özdemir Tülün, "Günümüzde üretilen masallardaki konular artık çocukların sıklıkla yaşadıkları konulara temas ediyor, tanıtılan meslekler gelecek nesillerin ilgi alanlarına göre seçiliyor, karakterlerin seçimleri dahi yeni neslin dünyasına göre belirleniyor" şeklinde konuşuyor.  İnternet mecrasının çocuklar arasında yoğun olarak kullanıldığı bu devirde halen öyküleri, çizgi romanları kitaplardan ve dergilerden okumayı seven bir kitle olduğundan bahseden Tülün, basılı dergiyi okurken çocukların gözlerinde gördüğüm o parıltıyı, dijital çağdaki çocuk dünyasında korumak gerektiğini söylüyor. Dijital dünyadaki trendleri tamamen yok saymanın ya da karşımıza almanın doğru olmadığını savunan Tülün, sözlerine şöyle devam etti: "Dijital dünya çok hızlı ilerliyor ve çocuklarımız buna çok hızlı adapte oluyorlar. Belki birkaç yıla tüm dergiler dijital platformlarda olacak. Zamanın gelişimlerini karşımıza almak yerine devrin dönüşümleriyle beraber -aslımıza sadık kalarak- faydalı eserlere ve işlere imza atmak gerekiyor." 

YANLIŞLIKLA BÜYÜYENLERİN DERGİSİ ÇETO

Mevlâna İdris 

ÇETO Dergisi Genel Yayın Yönetmeni

Sektörün yeni dergilerinden ÇETO'nun Genel Yayın Yönetmeni Mevlâna İdris, Çeto'nun bütün kuşakların bir arada yazıp çizdiği, birbirini gördüğü, iletişime geçtiği bir mecra olduğunu söylüyor. Dergide; çocuk coğrafyasına, mimarisine, felsefesine, müziğine, resim okumalarına, çocuk sosyolojisine ve çocuk için güzel olan her şeye yer verdiklerinin altını çizen Mevlana İdris, ÇETO'yu "Yanlışlıkla büyüyenlerin dergisi" mottosu ile çıkardıklarını söylüyor. Çocuklar için artık basılı derginin anlamı olup olmadığı sorusunu tartışmaya açık bulan Mevlana İdris, "Üzerimize doğru hızla bir cismin yaklaştığı bu karmaşık çağda şu an çocuk dergilerini çıkarabiliyoruz. Dergiye olan ilgiden çok memnunuz." diye konuşuyor.